{"id":13549,"date":"2020-06-16T14:40:41","date_gmt":"2020-06-16T08:10:41","guid":{"rendered":"http:\/\/thechinlandpost.info\/?p=13549"},"modified":"2020-06-16T16:39:39","modified_gmt":"2020-06-16T10:09:39","slug":"lily-pangpar-thladem-tangah","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/thechinlandpost.info\/?p=13549","title":{"rendered":"Lily Pangpar Thladem Tangah"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\"><strong>\u201cMacau Chin Nu Hna Intuarnak\u201d<\/strong><\/p>\n<p>By; <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/pabawijuly19\">Za Bawi Thawng<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mitthli he hringtu nu tang lumte i beh bu in, then lai i sian lo, hrum lengmang khin, kut i thlah caan a hung phan. Hringtu a nu nih a fanu cu, \u201cKa fa, zei kan tuah khawhmi a um ti lo cu ta! Bawipa tu nih in umpi ko seh mu,\u201d ti in a donghnak bik bia a cah! Cucu 2019 January thla khuasik zingdap tlak lio, Hakha khua ah a rak si.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Bus<\/em> riantuantu hna nih khual kal dingmi paoh <em>motor<\/em> cung kai ding tiah an vun au. Ngun Cer zong <em>motor<\/em> cung ah cun a hun kai. A thutnak innkaa te cun siaherh ngai in a vun mang than ta i a kut a thlir i a hnu bik <em>\u2018bye-bye\u2019<\/em> cu hringtu a nu le amah a thlahtu hna kha lungzur ngai in a van piah than hna.<\/p>\n<blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Chin ram cu Kawl ram nitlaklei kap ah a ummi ram pakhat a si i a milu in 478,801<\/strong><strong>, Kawl ram chung ramkulh le ramthen lakah a thangcho lobik ram a si i zatuak 58% cu siifak tukmi tahfung tangah a dirmi an si tiah 2019 ah <a href=\"http:\/\/C:\\Users\\user\\Downloads\\2.UNDP, 2019, Myanmar living conditions survey 2017, https:\\www.undp.org\\content\\dam\\myanmar\\docs\\Publications\\PovRedu\\undp-mm-mlcs-poverty-report.pdf\">UNDP <\/a><\/strong><strong><em>nih a thanh. <\/em><\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kum 20 a simi Ngun Cer cu Hakha peng chung khuate pakhat \u2026. ah a ummi a si. Chungkhar khuasak tintuk harsat ruang le Chin ram i pawcawmnak khim rian tha a hmuh khawh lo ruang ah a duh i thim kho lo in ramdang ah hngalh bal lomi minung sin ah sinum riantuan ding in aa thawh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yangon lei panh in <em>Bus<\/em> cung a thut lio ah a pawngah pa pakhat, cozah zung lei riantuan a lo ngaimi a thu ve.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cKhuazei ahdah na kal lai, Yangon ah maw Mandalay ah dah\u201d tiah mah pa nih cun a hal.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cYangon ah,\u201d ti in Nugn Cer nih cun a leh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pa Ham ka si. \u201cNa mui kan zoh ah aa nuam lomi na lo ngai?\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ngun Cer nih cun, \u201cKhual ka tlawng bal lo. Atu hi ka voi khat khualtlawnnak bak a si,\u201d tiah a leh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pa Ham nih, \u201cNa voikhat khual tlawnnak hna si cun, Yangon na phak tikah aho tal a rak in dongtu ding an um lai maw?\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cAmah nih a ka chimh ning ah cun, mah <em>Bus<\/em> hi tluang tein a kal cun thaizing zanlei sml. 3 p.m. tluk ah Yangon a phan te lai a ka ti. Cu hrawng ah cun mah <em>Bus<\/em> a dirnak ding ahhin a rak um te ko lai ti ka ruah,\u201d ti in Ngun Cer nih a leh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u2018Amah\u2019, \u201cna timi cu ahodah a si?\u201d tiah Pa Ham nih a van hal than. \u201cNa chungkhat maw na hawile dah?\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cu tikah, Ngun Cer cu ka pawng i a thumi nih ka holh an theih sual lai ti phan ah din tein \u201c<em>puaisa<\/em>\u201d tiah a chimh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"https:\/\/www.mol.gov.mm\/en\/employment-and-training-division\/list-of-overseas-employment-agencies\/oversea-employment-agency-lists\/\">Ministry of Labour, Immigration and Population nih anmah i an official Website<\/a> an tar ning ah cun, Kawl ram chungah phungning in cozah sin <em>register<\/em> a tuahmi\u2014<em>license<\/em>; <em>number<\/em>, pek caan le dih caan, <em>agencies (puaisa pawl)<\/em> 360 an um. Cu chungah ramchung lei riantuanmi <em>agencies<\/em> 88 le ramleng riantuannak <em>agencies<\/em> 272 an um, 2019 ning in. Macau i a kalmi Chin nu tampi halnak tuahmi ah, an pehtlaihmi <em>puaisa<\/em> pawl cu ahohmanh nih phungning te le cozah nih theihpimi an si maw si lo timi an chim kho lo.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ngun Cer zong mah a <em>puaisa<\/em> cu an khua in Singapore ah innrian a tuan vemi sin in a theihmi a si. \u201c<em>Puaisa<\/em> <em>phone<\/em> number a ka kuat i, kan pehtlaihmi a si. Lai holh tein ka <em>puaisa<\/em> nu he cun kan i chawn\u201d.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<figure id=\"attachment_13550\" aria-describedby=\"caption-attachment-13550\" style=\"width: 674px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Capture.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-13550\" src=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Capture-300x174.png\" alt=\"\" width=\"674\" height=\"391\" srcset=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Capture-300x174.png 300w, https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Capture-768x446.png 768w, https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Capture.png 899w\" sizes=\"auto, (max-width: 674px) 100vw, 674px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-13550\" class=\"wp-caption-text\">Macau nih an thantar ah an hmanmi cu Lily Pangpar a si. Photo By; motionarray<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Phone<\/em> in <em>puaisa<\/em> a rak pehtlaih ah hin <em>puaisa<\/em> nu nih, Macau i thla 4 chung a thlahlawh vialte aa lak ding kong le, Hakha in Macau tiang umkalnak vialte a rin dih nakding kong cu a rak chimh. \u201cKa lung a tling ko, mahtihin a kalmi paoh cu an si dih ko,\u201d tiah Ngun Cer nih cun a chim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ngun Cer le Pa Ham i citmi Bus cu zan sml. 9 p.m. tluk ah Mandalay a phan. Pa Ham cu Mandalay ah riantuanmi a si tikah a tum ding a si. A tum lai ah Ngun Cer sin ah Kyats 5000 le ralrin ah tiin a <em>phone number<\/em> a chiahta hnuah, Pa Ham cu a tum. Bus cu Yangon lei ah a khuallam a peh than.<\/p>\n<p>+++<\/p>\n<p><strong>Hniangte Le Puaisa Nu<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hniangte hi Singapore ah kum hnih chung (2015-2016) inn rian a rak tuan balmi a si. Macau lei ah rian tuan aa tim i, Yangon um <em>puaisa<\/em> pakhat sin ah pehtlaihnak a tuah. <em>Puaisa<\/em> nih cun an khua in Yangon a phak khawh nakding tangka a kuat. Cuticun Hniangte cu Macau lei inn riantuan ding ah Yangon a phan.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Chin Human Rights Organization (CHRO) i Peace, Democratization and Development (PDD) ah <em>Director<\/em> a tuan liomi Salai Van Biak Thang nih cun, Chin nu inn riantuan in a kalmi tam deuh cu phungninglo <em>puaisa<\/em> in an kal hna i, cheukhat cu hlen a tongmi zong an tam ngai tiin a chim.<\/p>\n<blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00a0\u201cAnmah le an pehtlaihmi puaisa cio in an kal hna. Puaisa-minung a khawmsuattu hna hi phungninglo deuh lawngte an si dih.\u201d<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kum 25 a simi Hniangte cu Yangon <em>Bus<\/em> dinhhmun a phak in <em>puaisa<\/em> nih inn address a pek ningte cu zul in <em>Taxi<\/em> aa hlan i a kal. Insein a phak in a thilri <em>Taxi<\/em> cung in a thumh i <em>puaisa<\/em> inn ahcun a kal. <em>Puaisa<\/em> umnak cu inn dot nga nak ah a si. Innka a kingh i, nu pakhat nih innka a rak hunh. An pahnih in an i zoh, zei bia an chim veve lo.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cKa pi, a um lo,\u201d tiin innka a hunhtu nu nih cun a ti. \u201cA leng ah mi ton ding ka ngei a ti i a chuak ta.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cun, Hniangte cu inn chung ah a lut, inn cu a mui ngai. \u201cTuan deuh te khan mei a mit le hi, na thilri pawl cu khatlei <em>room<\/em> ah hei chia law vaa din chung ko,\u201d ti in nu te nih cun a ti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hningte nih amah tein innka cu a hun on i tuang ah mi tampi an rilh thup ko i ahohmanh i chawn lo tein an <em>Mobile<\/em> <em>phone<\/em> cio an deh len a hmuh hna. \u201cInnkaa ka hun thawng an theih i, an zapi tein an ka zoh dih. Nain, ahohmanh nih an ka chawn lo.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">A thilri pawl cu a van chiah hna i ti kholh aa tim. \u201cKhuazei ahdah kholhtawlnak a um,\u201d tiin amah he aa naih bik nu pakhat a hal. Cu nu nih cun tappi kam ah kholhtawlnak cu a um a ti i a hei hmuh colh. Ti aa kholh dih hnu ah a van chuak&#8211; cun mei zong a ra than cang. Ceu hnu ceo cun cu inn ah a ummi pawl cu an mui fiangte in a hmuh khawh hna.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cNu lawngte minung 12 an si, anmah zong innriantuan timh in a cheu Singapore le a cheu Tuluk lei kal ding an si hna,\u201d tiah Hniangte nih a chim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cu tlawmpal ah a leng in inncung lei a rak kaimi ke hlan thawng an theih. Cun, <em>Doorbell<\/em> tum thawng an theih than colh. \u201cKan <em>puaisa <\/em>nu, <em>puaisa <\/em>nu,\u201d tiah pakhat le pakhat din nawnte in an i chim.<\/p>\n<figure id=\"attachment_13551\" aria-describedby=\"caption-attachment-13551\" style=\"width: 692px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/straitstimes-my-singapore.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-13551\" src=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/straitstimes-my-singapore-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"692\" height=\"461\" srcset=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/straitstimes-my-singapore-300x200.jpg 300w, https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/straitstimes-my-singapore-768x512.jpg 768w, https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/straitstimes-my-singapore-675x450.jpg 675w, https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/straitstimes-my-singapore.jpg 780w\" sizes=\"auto, (max-width: 692px) 100vw, 692px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-13551\" class=\"wp-caption-text\">Singapore ah innriantuanmi hna puaisa inn an um lio. Photo by; Straitstimes<\/figcaption><\/figure>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cKeimah ka si, innka van ka onh,\u201d tiin a leng cun a van au. Hniangte innka a rak hunhtu nu nih a va hun than. Nu a thau pah nawnmi a si, sui in tuahmi: tumbul, thi, kut khih hna a takcung i aa thlai thupmi nu a rak lut. Amah cu <em>puaisa<\/em> nu cu a si.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cA van phan maw?\u201d tiah innka a hunhtu nu cu a hal colh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cAw, a phan.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Puaisa<\/em> nih Hiangte cu a min in a van auh. Hniangte cu <em>puaisa<\/em> nu lei a hei panh, cun a pawngah a thutter.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cMirang le Tuluk holh in innchung i hman tawk vial cu na thiam ko lo maw,\u201d ti in <em>puaisa<\/em> nu nih a hal.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cAw, a si, Singapore ka um lio khan tlawmpal cu ka thiam ko,\u201d ti in a leh.<\/p>\n<p>\u201cTuzan ah Macau lei <em>puaisa<\/em> nih <em>interview<\/em> an tuah te lai.\u201d<\/p>\n<p>Cun,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cNa rat hlan i <em>Phone<\/em> chung ah bia kan rak i ceih cia bang khan; Thla li chung riantuan man na hmuh ding vialte cu kan in zuh lai. Singapore cu thla ruk ka zuh hna. Nain, Macau cu kan thokka a si caah thla li lawng ka zuh hna,\u201d ti in <em>puaisa<\/em> nih cun a ti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Macau ah inn riantuan a kalmi vialte cu <em>puaisa<\/em> asiloah inn riantuan a latu ding chungkhar nih <em>interview<\/em> an tuah ta dih hna. Cheu khat cu Yangon an um lio <em>puaisa<\/em> inn ah an tuah i cheukhat cu Macau an phak hnu ah tuahmi zong an um. <em>Interview<\/em> ah hin sungh taktak ti cu a um bal lo. Holh an thiam lo zongah inn ngeitu nih an duh ko hna ahcun an lak thiamthiam. Nain, mahti an lakmi hna cu an inn ah ni thum\/li hrawng cu hnatlaknak (<em>contract<\/em>) an tuah hlan ah an umter ta hna i an duh lawngah an umter beh, an duh lo cun <em>puaisa<\/em> sinah an kuat than i, <em>puaisa<\/em> nih midang a duhtu ding chungkhar an kawlpiak than hna.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hniangte zong cu <em>interview<\/em> an tuah hnuah <em>puaisa<\/em> nih \u201cthla khat na hlawh cu 4500 MOP (790,727 MMK) a si te lai. Cun, nang cu Singapore zong ah rian a tuan balmi na si caah, Macau na phak in nangmah an latu ding chungkhar pakhat zong nih an in hngah cang,\u201d tiah a chimh.<\/p>\n<p>Hniangte cu Yangon a phak tlawmpal 2019 March thla chung ah Macau ahcun a kal.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Macau Ah Ngun Cer<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cSingapore, Tuluk, Hong Kong le Macau ah rian a tuanmi Kawl ram mi hi phungninglo lawngte an si. Thil pakhat khat an ton sual ahcun cozah lei nih a bawm kho hna lo,\u201d tiah U Thein Zaw, Joint Secretary 1, Myanmar Overseas Employment Agencies Federation (MOEAF), nih a chim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ngun Cer cu 2019 February 12 ah Macau a phan. Nu pakhat, a mui zoh in kum 50 cung hrawng a simi mi thia nawn le sam kir pah nawnmi cu Macau i Ngun Cer aa thumhnak <em>puaisa<\/em> inn ah a ra.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Puaisa<\/em> le mah nu cu Tuluk holh in an i chawn. Ngun Cer a khualtlawnnak <em>Passport<\/em> an zohpiak. Tlawmpal an van i chawn i khat le khat i zoh buin an lu an i khun veve. <em>Puaisa<\/em> nu cu Ngun Cer lei panh in a kal. \u201cMah nu khi a inn ah na zulh lai i nithum chung na um lai,\u201d tiah Kawl holh in Ngun Cer cu a chimh. \u201cNi thum na um hnu in a lung na tlin ahcun hnatlaknak ca kan tuah te lai i a inn ah inn rian cu na tuan lai\u201d a ti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cu nu nih Ngun Cer cu Mirang holh in a chawnh, \u201cKa inn ah kan hruai lai, cun ka pi tiah na ka auh khawh\u201d a ti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ngun Cer nih a zoh i mah tarnu nih a chimmi cu aa fiang huaha lo. Ngun Cer caah a buai cemmi cu pehtlaihnak a si. Mirang le Tuluk holh thiam lo, bia an chimmi paoh an cawlcangh ning zoh in hngalh khawh aa zuam.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tarnu inn lei cu an panh. Inn an phak in tarnu nih a inn umtuning kong a chimh. Cun, Ngun Cer cu nichiarte a riantuan dingmi a chimh. Cu inn ah cun pa ngakchia pakhat le nu pakhat zong an um. Ngun Cer nih an pa bik bel a hmu lo, nain an chungkhar hmanthlak innpang an tarmi cu a hmuh.<\/p>\n<figure id=\"attachment_13552\" aria-describedby=\"caption-attachment-13552\" style=\"width: 687px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/e7b58283-city-15097-169de7921c0.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-13552\" src=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/e7b58283-city-15097-169de7921c0-300x180.jpg\" alt=\"\" width=\"687\" height=\"412\" srcset=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/e7b58283-city-15097-169de7921c0-300x180.jpg 300w, https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/e7b58283-city-15097-169de7921c0-768x461.jpg 768w, https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/e7b58283-city-15097-169de7921c0.jpg 1000w\" sizes=\"auto, (max-width: 687px) 100vw, 687px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-13552\" class=\"wp-caption-text\">Macau khuachung. Photo By; Kayak<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ngun Cer ca ah Macau cu zeizongte thil thar dih an si. A umnak inn le inn dot sangpi cung ah a si i, cu kainak ah <em>elevator<\/em> hman a hau. <em>Elevator<\/em> le Chin ram ah a um bal lo. Coka ah rawl chumhkhinnak zong <em>electric<\/em> mei lawngte in hman a hau, mah cu zong cu a hmanning a thiam lo.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">A zing khatnak ah, Ngun Cer cu zingka tein a tho. Asinain, zeitin rian hma ka domh lai timi a hngal in a thiam ti lo. Zei tuan lo ah le inn ngeitu nih an ka sik lai ti a phang fawn. Cu caah inn chung hmun cheukhat cu amah le a thiam ning tein a thianh hna. Tarnu cu zinglei sml.7:30 a.m. tluk ah a van tho ve. Ngun Cer cu a chawnh, nain zeiti leh awk a thiam lo. Cu tikah, Macau i <em>puaisa<\/em> nu cu phone in auhpiak dingah Ngun Cer nih a hal.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ngun Cer nih <em>puaisa<\/em> sin ah cun, zeiti rian van thok awk a thiam lo kong, <em>electric<\/em> mei in chumh khin a thiam lonak kong cu a chimh. Cu tikah, tarnu zong nih a theihthiam ve tikah Ngun Cer cu chumhkhin ning pawl amah aa fian khawh ding tein a cawnpiak.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hakha hrambunh Chin Women Organization nih atubantuk in ramdang ah sinum riantuan in Chin nu an kalmi thazaang an pek lonak kong tihin an chim. \u201cRamleng ah riantuan a kalmi kong cu kan i hmuitinh tuk lo, nain, hiti a kalmi hi thazaang kan pe hna lo. Kan riantuan cemmi cu ramchung ah a ummi Chin nu pawl inn chungkhar ah tlukruang tein an huncho khawh naklai; nuhrin covo kong a hrampi tibantuk kan cawnpiak hna.\u201d<\/p>\n<p>+++<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Singapore Lei Ah Zingku<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Fa pakhat a ngei cangmi Zingku zong Chin ram ah riantuan awk a hmuh khawh lo le a um lo caah, a fanu le hringtu a nu cawm ruah ah 2018 kum hramthawk khan Yangon lei ah riantuan aa thawh. Yangon i riantuan chom cun duh ning in innlei a zoh khawh hna lo caah Yangon in Singapore leiah inn riantuan ah aa thial.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kum 27 a simi Zingku chimning ah, \u201cSingapore ah cun <em>puaisa<\/em> nih thla ruk chung kan nihlawh a ning in an i lak. Cun, hnatlaknak min kan thut hnu cun a tlawmbik kan umnak inn ah kum hnih riantuan a hau\u201d tiah a chim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"https:\/\/www.straitstimes.com\/asia\/se-asia\/myanmar-to-lift-ban-on-sending-domestic-workers-to-singapore\">Myanmar Times<\/a> nih a tialning ah cun, ramkomh <em>Labour of Ministry<\/em> nih Singapore tel in&#8211;Thailand, Hong Kong le Macau i riantuan kalmi a kham hna. Cuti cozah nih a kham ko bu cun phungning lo <em>puaisa<\/em> hna nih a thli in minung an kalter hna i 2019 kum chung lawng ah Kawl ram in nu 50,000 hrawng cu Singapore ah inn riantuan ah an kal, a ti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Zingku zong cu 2018 kum ah Singapore a phan i, inn rian a tuannak ah harnak le namnehnak fak ngai a tong.<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u201cKan zun kan zun zong ah hin kei cu Singapore lei hoih in zun hrim lo ding ka ti.&#8221;<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">Inn ngeitu nu, mithia khansang, a biang ah hmeh nganpi, a mit cei pah, a thekvak a rang takmi nu nih Zingku cu nikhat ah suimilam 16 chung rian a tuanter peng. Cu pinah, mah nu nih cun thla ruk chung inn leng chuah lo dingin Zingku cu a chimh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cKa fanu te zong ka chawn kho ti lo. Zan sml. 11 p.m. ah rian kaa lim i, cu tik cun a rak it cang. Ka nu nih a hmanthlak a rak ka kuat tawn, sianginn a van lawi paoh ah \u2018ka nu, ka nu\u2019 a ti. Keimah min au in hraam pah buin a tap peng tiin ka nu nih a ka chimh,\u201d tiah Zingku nih a chim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cu inn ah cun thla khat tluk rian a tuan i, Zingku cu a ngandamnak zong nih a celh hrim ti lo. Inn ngeitu nih le a riantuan cia mi zong a nolhter peng. A caan ah cun cu inn ngeitu nu a hmuh cun a lau i a thirh hna a thirh tawn.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Zing khat cu Zingku a thawh temte zinglei sml. 5 a.m. ah a tho. Mah zing cu voi dang a thawh bantuk si loin a lung a mit ngai. Inn leng lei ah khuari thawng a theih, innka a hun i ruah hmaite tete an tla. Zunput lei panh in a kal, nain innka hun nakding thazaang a ngei ti lo. A thlan le a chuak tuk i ticiar bang a ciar. Bei lengmang bu cun a ihnak lei a panh i a ihkhun zeitin a phak zong aa hngal ti lo.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cuticun Zingku a hun i thangh tik ahcun sii-inn ah a rak it diam ko. A hnar ah <em>oxygen<\/em> hri an rak sawhpiak. A mit a van au i pa pakhat angki rang aa hrukmi le a hmur ah <em>mask<\/em> aa khuhmi a hmai i a dir ko cu a hmuh. Cu pa nih cun Zingku a mit pawngte ah a kut cu a vun rin ter i mitthep lo cun a zoh. A lu aa suk i Zingku a hnar i <em>oxygen<\/em> hri cu huamsamte in a phoihpiak. Zingku cu huamsam tein a lu a van i her i vampang ah suimilam a kal cuahmahmi a hmuh i chun sml. 2:30 a si.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nu pahnih nih mizaw namnak leng he Zingku lei an hei panh. Zingku kut cung i sii aa rawnh cuahmah liomi an phoihpiak hnuah Zingku cu leng cungah an thial i <em>Ambulance<\/em> <em>motor<\/em> cung ah an kalpi.\u00a0 Motor cu a kal cuahmah, nain khuazei an ka kalpi ti aa hngal lo. Motor a van i din i pa pahnih nih a lenglei in motor innka an van hun. Zingku cu an cawi i inn pakhat chungah an luhpi. Mah inn cu Zingku Singapore a phak ka i a rak umnak <em>puaisa<\/em> inn kha a rak si diam ai! Cuka ahcun nu 8 an um, pakhat le pakhat an i chawn len nain Zingku nih zei holh in an holh bel a hngal kho lo.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Zingku nih \u201cMah nu pawl hi Thailand le Philippines leimi an si. Ka phakka ka rak um lio cun nu lawngte minung 16 kan rak si. Ram dangdang cio in kan si hna i minung 4 cu kanmah Kawl ram mi kan si,\u201d tiah a chim.<\/p>\n<figure id=\"attachment_13554\" aria-describedby=\"caption-attachment-13554\" style=\"width: 715px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Photo-Jolovan-Wham-Facebook.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-13554\" src=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Photo-Jolovan-Wham-Facebook-300x175.png\" alt=\"\" width=\"715\" height=\"417\" srcset=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Photo-Jolovan-Wham-Facebook-300x175.png 300w, https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Photo-Jolovan-Wham-Facebook-1024x598.png 1024w, https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Photo-Jolovan-Wham-Facebook-768x448.png 768w, https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Photo-Jolovan-Wham-Facebook.png 1177w\" sizes=\"auto, (max-width: 715px) 100vw, 715px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-13554\" class=\"wp-caption-text\">Singapore sinum rian tuantu hna puaisa inn coka an ih lio. Photo By; Jolovan Wham (FB)<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Zingku cu damlo ruangah <em>puaisa<\/em> pawl nih rian zong an kawlpiak duh ti lo. Cu ticun nithum a um hnuah Singapore <em>puaisa<\/em> nih Kawl ram lei ah a kuat than.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cSingapore in Kawl ram ka rak tlun lio ah ka philh khawh lomi cu kedan lo in vanlawng kaa cit,\u201d tiah Zingku nih a chim. \u201cSii-inn ka rak um lio ah Singapore innrian ka tuannak tarnu nih ka thilri vialte cu <em>puaisa<\/em> inn ah a rak kuat dih hna, nain ka kedan bel kuat a rak philh.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2018 August 9 ah Yangon <em>International Airport<\/em> a phan. <em>Airport<\/em> in a van chuah ah a thau i a tungniam nawnmi, mitbenh aa benhmi nih a leng in a rak hngah. An van i ton ah cu pa nih Zingku <em>Passport<\/em> a lakpiak colh. <em>Taxi<\/em> an hlan i, Zingku Singapore a rak kalnak nu <em>puaisa<\/em> inn lei an panh. Inn an phak in Zingku a dongtu pa nih cun <em>puaisa<\/em> sinah Zingku <em>passport<\/em> cu a hei pek colh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Puaisa<\/em> nu nih cun Zingku a hmuh tikah mithmai tha zong pe lo le thinhung ngai in a zoh. \u201c200,000 Kyats na ka pek a hau. Na umkalnak vialte kan tum dih i a miak zong ka hmuh hlanah mahtihin na rak kir than. Cu na ka pek lo cun a leng zong kan chuahter lai lo\u201d tiah a hro.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Zingku nih a <em>puaisa<\/em> sinah cun zeihmanh a let ngam lo. A thinlung in cun \u201cZiah hme, mah le Laimi ciocio kan si ko i, ka duh ruangah a rak kirmi zong ka si fawn lo, mahbantuk ruahnak a ngeimi Laimi chung ah kan rak um ko hi ta mu,\u201d a ti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Zingku cu ruahchan awk zeihmanh a ngei ti lo, innlei ka nu sin tel ah thawng ka thanh ko lai ti in a ruat. \u201cKa nu nih zeihmanh a ngei lo ti cu ka theih ko, nain, aho sin fuhpanh ding ka ngei ti lo cu ta, a tuaktan khawh lo zongah ka tonmi tal cu ka nu ka theihter a herh\u201d a ti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cuticun, a nu nih cun an khuami innpa chakthlang sinah tlawm tete in do a cawi i a fanu <em>puaisa<\/em> kut in tlanh than nakding tawk a hmuh in Yangon lei ah tangka cu a hei kuat.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Zingku cu a ngeihchunh a fanu le hringtu a nu cawm ruah ah Yangon in Singapore tiang phan in rian a kawlmi a si. Vanchiatnak nih a liangcung a phak hnawh tikah, cawm cu chim lo leiba lehlam tu he a van kir than caah khua lei zong a tlung ngam ti lo. Cu tikah Yangon ah a hawile theihhngalh sinah khua a sa. A hnuah, Macau lei ah inn riantuan minung a thlahmi <em>puaisa<\/em> he an i pehtlai kho i 2018 October ah Macau a phan.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cMacau <em>puaisa<\/em> nih minung an thlah tawn hna <em>rate<\/em> in thla li ka tuanmi hlawh vialte cu aa lak dih. Thla li hnu in keimah tein kaa hlawh kho i thla khat ah 4500 MOP (790,727 Kyats),\u201d ka hmuh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cKeimah le ka fanu nih hin hringtu pa kan ngei veve ti lo,\u201d tiin Zingku nih a chim. \u201cKa pa nih 2010 kum khan mual a kan liam tak. Ka pasal nih fa kan ngeihka in a kan kal tak. Tu cu nupi dang a ngei than cang ti ka theih. Chuahpi unau a ngeimi zong ka si lo. Cucaah, atu i ka ngeih chunhmi hringtu ka nu le ka fanu hi ka cawmken hna an herh.\u201d<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u201cKa fanu sianginn kai aa lim hlan lo cu Macau ah hin ka um peng rih ko lai. Ka fanu zong ka hmuh lonak a sau tuk, ka ngai tuk cang\u201d<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">Salai Van Biak Thang nih, Chin ram ah rian tete cu a um ko nain cu rian in an hmuhmi cu pawcawm khawhnak taktak a tlak lo caah ramleng i riantuan an i thawhnak bik zong hi a si tiin a chim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cChin ram ahhin rian a tam cu a si lo. Khuapi (town-level) ahhin rian tete cu a um len nain a tam tuk cu a si lo. Dawr hngah tibantuk rian an tuan ahcun thla khat ah 80,000 in 150,000 Kyats hrawng an hmuh. Inn hlan man, ei man le a dangdang a dihmi an tuak tikah thla khat an hmuhmi chungin khon awk a har ngai. Cucaah, ramleng i rian an tuan ahcun thla hlawh a sang deuh, inn lei an kuat khawh deuh i cucu a ruang bik a si ko, atu lio ahcun. Leiba zong an cham khawh fawn. Chin ram i riantuan ahcun mah pumpak pakhat i cawm fangfang men khi an si hna.\u201d<\/p>\n<p>+++<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Blue Card Le Ngun Cer<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Daw Thi Thi Shwe, Hong Kong hrambunh Myanmar Consulate zung riantuan nih, \u201cMacau ah ID card phunthum a um. <em>White, Yellow<\/em> le <em>Blue<\/em> an si. <em>White<\/em> le <em>Yellow<\/em> <em>cards<\/em> cu Macau rammi sinak a ngeimi ca ah a si i, <em>Blue card<\/em> cu Macau ah phungningte in rian a tuanmi hna ca ah a si. November 2019 cazin kan ngeih ning ah cun Kawl ram mi <em>Blue card<\/em> aa tlaihmi minung 2,987 an um.\u201d<\/p>\n<figure id=\"attachment_13555\" aria-describedby=\"caption-attachment-13555\" style=\"width: 713px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/020140519170552.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-13555\" src=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/020140519170552-300x201.jpg\" alt=\"\" width=\"713\" height=\"478\" srcset=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/020140519170552-300x201.jpg 300w, https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/020140519170552-768x514.jpg 768w, https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/020140519170552.jpg 900w\" sizes=\"auto, (max-width: 713px) 100vw, 713px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-13555\" class=\"wp-caption-text\">Macau i phungningte in riantuanmi hna nih an i tlaihmi Blue Card. Photy By; Shanghai Daily<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kawl ram mi Macau ah riantuan a kalmi cu, Macau an phak in innrian an tuannak innngeitu hna nih <em>Blue card<\/em> cu an tuahpiak tawn hna. Daw Thi Thi Shwe nih cun, Macau ah phungninglo in (Kawl ram cozah theihpinak um loin) a rami an si tikah an rian kong ah buainak tong hmanh hna sehlaw cozah lei nih mah kong ah tlangtlak khawh a si lo ti zong a chim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ngun Cer a riantuan nakding inn i nili chung rian a tuan hnu ah, a umnak tarnu nih cun Macau i <em>puaisa<\/em> sin phone a hei chawnh. Tuluk holh in an i chon i tarnu nih a <em>phone<\/em> cu Ngun Cer nih chawnh dingin cu a pek.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cThawngpang tha taktak a si,\u201d tiin <em>puaisa<\/em> nih Ngun Cer cu <em>phone<\/em> chung in a chimh. \u201cNa umnak tarnu nih hnatlaknak (<em>contract<\/em>) tuah a duh. Thaizing ah <em>Blue card<\/em> tuah ding in kan kal te hna lai.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ngun Cer nih zeidah <em>Blue card<\/em> a si ti a sullam a hngal lo. \u201c<em>Puaisa<\/em> inn ka um lio ah a ka chimhmi cu; ni 12 chungah rian ka hmuh a hau. Cu ni 12 chungah ka hmuh khawh lo ahcun Kawl ram ah an ka kuat than lai i ka ratnak <em>motor<\/em> le vanlawng man vialte zong ka liam than lai\u201d ti hi a si.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Chin Christian Fellowship, Macau (CCFM) ah hin member a tlawmbik minung 200 an um. Cu i Pastor a tuan liomi Bawi Cung Lian nih, \u201cMacau i a rami hna hi <em>visitor visa<\/em> in an si i mah nih cun thla khat chung um khawhnak an ngei. Cu chung ah cun <em>puaisa<\/em> le riantuan in a rami hna nih rian an hmuh hrimhrim a hau i, cu chung i an hmuh manh lo ahcun Kawl ram lei ah an kir than a hau,\u201d tiah a chim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cPhungningte in Kawl ram in ramdang ah riantuan a kalmi cu Kawl ram ah <em>worker ID<\/em> cozah (Department of Labour) nih a tuahpiak hna. Cu he a kalmi paoh cu pakhat khat buainak an ton sual zongah an umnak <em>Embassy<\/em> a si ah maw, Kawl ram cozah sinah <em>report<\/em> tuah khawh colh a si,\u201d tiin MOEAF i Secretary a tuanmi U Thein Zaw nih a chim.<\/p>\n<figure id=\"attachment_13556\" aria-describedby=\"caption-attachment-13556\" style=\"width: 699px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/FB.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-13556\" src=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/FB-300x191.jpg\" alt=\"\" width=\"699\" height=\"445\" srcset=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/FB-300x191.jpg 300w, https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/FB.jpg 547w\" sizes=\"auto, (max-width: 699px) 100vw, 699px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-13556\" class=\"wp-caption-text\">Ramdang ah phungning tein riantuan a kalmi cu Kawlram cozah (Department of Labour) nih mah bantuk ID hi an chuahpiak hna. Photo By; MOEAF FB<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">A thaizing zingka tein Ngun Cer cu <em>breakfast<\/em> a ser i a dih in inn ngeitu tarnu le a fale cu a hei thanh hna. An van ra i an thutnak cio hmunhma an lak hnuah Ngun Cer cu amah kheng te aa lak i coka lei ah <em>breakfast<\/em> ei ding in a kal.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cCoka hi kei ka rawleinak hmun a si. Mahka inn ka van phak nikhat nak ah <em>puaisa <\/em>nu nih <em>phone<\/em> a ka chawnh i anmah he rawleiti an duh lonak kong le keimah te lawng in rawl ka ei ding kong thawng a ka thanh.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Breakfast<\/em> an ei dih hnu in tarnu nih aa chiahmi Ngun Cer a <em>passport<\/em> cu a pek. <em>Elevator<\/em> hmang in inn tanglei ah an tum. <em>Elevator<\/em> chung an um lio ah tarnu nih \u2018G\u2019 timi a hmeh, cucu Ngun Cer nih a ruahawk a hngal lo. Nain, a pawng ah <em>number<\/em> pawl aa tial hna i mah cu a rel tikah 1,2,3\u2026 54 ah a dong.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cMi pakhat khat an <em>passport<\/em> chuhpiak\/lakpiak timi hi hramhram in riantuanter (<em>force labour<\/em>) a si. Nain, rian an duh ruangah an <em>passport<\/em> pek an sian ko cun hramhram in riantuanter phun cu a si lem lo, nain hramhram in riantuanter phun khat a si,\u201d tiah Robin, Senior lecturer, Journalism Department, Hong Kong Baptist University, nih a chim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tarnu he cun <em>motor<\/em> an i cit i <em>Blue card<\/em> tuahnak (Immigration Services of the Public Security Police Force) lei panh cun an kal. Ngun Cer cu <em>motor<\/em> hnulei ah a thu, tarnu nih motor cungah Tuluk hla a <em>rock<\/em> nawnmi a chuah, motor mongh pah cun a laam. Cu tlawmpal ah a ra i tarnu nih cun \u201c<em>five minutes<\/em>\u201d a ti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Motor a dir i tarnu cu a leng ah a chuak. Ngun Cer cu <em>motor<\/em> chung ah a thu ko. Tlawmpal ah a lenglei in <em>motor<\/em> innka an van hun i a hungtu a zoh tikah Macau a <em>puaisa<\/em> nu a rak si diam ko. \u201cKhi zung chung ah khin kan lut lai i, kan in chimhning tein zei paoh na tuah dih te lai,\u201d tiin <em>puaisa<\/em> nu nih Ngun Cer cu a cah ta.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cozah zung chung an um lio cun Tuluk holh lawngte an hman caah Ngun Cer nih cozah riantuan le tarnu, <em>puaisa<\/em> hna nih an chimmi zei a thei kho lo. \u201cKa theihmi cu catlap pakhat ah ka min ka thut. Cun, an ka hruai i ka kutpi seh cung ah an ka namter.\u201d Cu zung ah cun sml. 2 tluk an rau.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thla li a rauh hnuah <em>puaisa<\/em> nih Ngun Cer innrian tuannak ah a kal i <em>Bule card<\/em> le <em>Bank Account<\/em> a rak pek. <em>Puaisa<\/em> nih cun \u201ckan i kammi thla li a tlin cang caah, tu thla in cun na thlahlawh vialte nangmah sinah a lut cang lai,\u201d tiin a chimh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>CCFM Pumh Le Ngun Cer Mitthli<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thla li chung leng zong chuak kho loin a um hnuah, Ngun Cer nih thla khat ah voi hnih (zarhpi ni) leng chuah khawhnak caantha a ngei cang. Thla khat i voi hnih cung a chuah ahcun ni khat ah MOP 200 (35,143 Kyats) in a thlahlawh inn ngeitu nih a zuh lai.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Inn ngeitu nih thlahlawh zuhpiak timi cu mah le inn ngeitu cio cungah aa hngat. Cheu khat inn ngeitu cu an sin riantuanmi mi hna cu zarhpi ni paoh ah chuahnak nawl an pek hna i an thlahlawh zong an zuk lo. Nain cheukhat inn ngeitu cu zarh chiar chuah a sianh lomi zong an um.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Zarhpi ni zing khat, 2019 July thla ah, Chin nu pakhat Macau <em>puaisa<\/em> sin i rian a tuanmi nu nih Ngun Cer cu pumh ding in a sawm. An pahnih ke in lam an zawh cuahmah lioah Ngun Cer nih Laiholh in hla sak thawng a theih. An van naih deuh thluahmah tikah mah hla cu Ngun Cer te an khua biakinn i an sak tawnmi hla a si. Cu thawng a theih cun a lunglawmhnak mitthli a tla thluahmah.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Biakinn ah cun an lut i aa pummi minung 80 hrawng a hmuh hna, nu deuh lawngte an si. Thutnak a lawngmi ah an thu, a hmailei ah <em>guitar<\/em> a tum liomi pa pakhat le cu pawng ah minung pahnih a thumi a hmuh hna. An hmai ah cabuai a um i cu cung ah Bible cauk zong a um.<\/p>\n<figure id=\"attachment_13557\" aria-describedby=\"caption-attachment-13557\" style=\"width: 604px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/103923397_2746948158882444_5890938783305911322_n.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-13557\" src=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/103923397_2746948158882444_5890938783305911322_n-300x225.jpg\" alt=\"\" width=\"604\" height=\"453\" srcset=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/103923397_2746948158882444_5890938783305911322_n-300x225.jpg 300w, https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/103923397_2746948158882444_5890938783305911322_n.jpg 720w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-13557\" class=\"wp-caption-text\">Macau CCFM Biakinn, pumh lio. Photo By; Bawi Cung Lian<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hla sak an van dih in a hmai i a thumi pakhat cu a vun dir i \u201ckan pumhnak kan thawk hlan ah kan tuah tawn ning tein, tutan ah hi khrihfabu ah ka voikhat pumnak a si a timi paoh nan thutnak hmun in van kan dirpiak uh,\u201d tiah a van chim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ngun Cer cu a thutnak in a vun dir, a dang nu pahnih zong an dir ve. Pa pakhat <em>mic<\/em> i put pah in a ra i Ngun Cer cu amahte in theihternak tuah a van fial. Ningzak nawn khin <em>mic<\/em> cu aa tlaih i, a min le a ratnak khua a chim cuahmah lioah a mitthli a tla thluahmah than i zeihmanh a peh kho ti lo.<\/p>\n<blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u201cKha ni kha, Macau ah keimah ka miphun hawile ka hmuh tik hna ah kaa lawm tuk i ka lung a hno. Cucaah, zei bia hmanh chim kho ti lo in ka lunglawmhnak mitthli nih a ka ciah.\u201d<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pumhnak cu suimilam pahnih tluk a rau. A dih in aa pum mi pawl cu hangthlum (<em>a-chu-zi)<\/em> din ah an tang hna. Ngun Cer nih pakhat le pakhat an i chawnh len cu a hmuh hna. Cheu khat nih cu dawr ah kal hna u sih, cheu khat nih cu pangpar dum ah kal hna usih, tiin an chim len. Ngun Cer zong cu aa pum mi cheu khat nih an van chawnh ve i pakhat le khat an <em>Facebook<\/em> an i pe hna.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cuticun, zarhpini a chuah fatin, CCFM ah aa pum tawn. Pum dih ah an hawile he hmun khat khat ah nuamhnak an tuah hna. \u201cA har cemmi cu zanlei a van phak i pakhat le pakhat kan van i tian than khi a si. Thla khat ah voikhat hmanh a chuak bal lomi, voi khat, voi hnih, a chuakmi tiin kan um hna tikah, zeitik kan i ton than te ding kan chim kho hna lo. Kan chuah duh caan ah kan umnak inn ngeitu nih an kan sianh lo caan zong a um theo tawn.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ngun Cer cu biakinn a kal dih cun zanlei muilai hrawng ah inn lei ah a kir. Thla li chung hlawh lo tein a um hnu, atu thla li hnu i a riantuan mi hlawh innlei a kuat khawh cang ding kong a ruah ah aa lawm tuk cang. Tuzan cu ka chungle ka chimh hna lai ti lawng a thinlung ah a khat.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Macau ah riantuan vemi hawile a ngeih hnu cun innlei riantuan kongah harnak zong a ngei ti lo. A theih lomi a um zongah, tarnu sin ah hal loin a hawile cu a pehtlaih cang hna.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Zan ah ti a van i kholh dih hrawng in a umnak tarnu nih a min a auh thawng a theih. Hnamhnawh ngai in a leng a chuak. Tarnu cu <em>beer<\/em> aa hunh i a rak ding.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cTi le meh pawl vun ka lakpiak,\u201d tiah tarnu nih cun a fial.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cuti tarnu nih zan chiar beer a din tikah Ngun Cer zong amah duh caante ah ihnak a panh kho lo. A pawngah thutpi le umpi peng a hau i, a dih hnu ah tarnu <em>beer<\/em> dinnak pawl tawl le inn thianh hnu lawngah ihnak lei a panh kho. A caan ah cun zinglei sml. 2:00am lawngah ih zai a rel kho.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Zeitluk i a ih hnut zong ah a thaizing zinglei sml. 7:00am ah thawh i sinum rian a tuannak inn ngeitu hna <em>breakfast<\/em> ca timhlamh a hau thiamthiam. A ihnak a phak cun <em>Bible<\/em> a rel i thla a cam \u2018bye bye\u2014nan zatein mangtha uh\u2019<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u201cSinum rian tuan timi cu inn ngeitu minung cung ah aa hngat ngaimi a si. Inn ngeitu tha na ngeih ahcun na nun aa zia deuh lai i, inn ngeitu tha lo na ngeih cun na nun cu vawlei <em>hell<\/em> ram bantuk a si ko lai.\u201d \u00a0Ngun Cer<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<hr \/>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Catialtu biacah;<\/strong> <em>Macau cu Tuluk ram i khua (City) pakhat a si. Nain, Hong Kong bantukin mahte khuakhan lairelnak (Special Administration) a ngeimi a si. Tuluk cozah nih uknak lei le chawlehnak kong ah tampi aa thlak khawh lonak khua a si. Milu 696,100 fai an um i vawlei cung ah khua a bi ngai fawn (115.3 km2 (44.5 sq mi) i milu chah cemnak khua a si. Cun, vawlei cung ah a ngan bik phekahnak hmun zong a si. (largest gambling city in the world)<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Tutan i ka rak tilami hi Journalist mit in cun Longform Journalism a si i, Chinmi nih cun mah hihi Laica in cun kan voi khat relnak zong a si kho i, a rel zong tampi kan i harh kho men. Asullam cu, catialtu nih mahle ruahnak tel loin thil a cang taktakmi kong tialmi a si tikah, careltu ca i a rel a fawi deuhnak ding in chapmi biafang a um lo. Macau ah Chin nu pawl innrian a tuanmi kong hi atu lio ah a cang cuahmahmi a si (non-fiction, true story). An min le an khua cu minung pakhat nih a ngeihmi covo upatnak he ka rak langhter hna lo, anmah pumpak zong nih an duh lo<\/em> <em>caah. Cheukhat cu an min le an sining tein ka van langhtermi zong an um. Hi kong tialnak ca ah hin a tlawm bik minung 20 sin ah biaruahnak le hlathlainak ka ngei. Atutan i ka hmuitinh cemmi cu Chin nu Macau ah an harnak kong: zeiruangah dah Macau ah an rat, zeitin dah an van rat, innrian an tuannak i a cheubang an tonmi pawl lawng an si rih. Hi pinah hin tial awk ah a tha lai lo tiin ruahmi tampi an tang rih.<\/em><\/p>\n<p><strong>___________<\/strong><\/p>\n<p><strong>Catiatu Salai Za Bawi Thawng hi The Chinland Post ah Editor caansau pi a rak tuantu le atu lio Online Editor le Web Admin a kan tlaihpiak tu a si. Hong Kong Baptist University ah M.A. in Journalism a kai cuahmah lio a si &#8211; Editor, The Chinland Post.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cMacau Chin Nu Hna Intuarnak\u201d By; Za Bawi Thawng Mitthli he hringtu nu tang lumte&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13553,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-13549","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-chin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13549","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13549"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13549\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13561,"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13549\/revisions\/13561"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13553"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13549"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13549"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13549"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}