{"id":13716,"date":"2020-07-10T17:36:05","date_gmt":"2020-07-10T11:06:05","guid":{"rendered":"http:\/\/thechinlandpost.info\/?p=13716"},"modified":"2020-07-18T13:22:44","modified_gmt":"2020-07-18T06:52:44","slug":"zuamcawhnak-he-hmainormi-chin-media","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/thechinlandpost.info\/?p=13716","title":{"rendered":"Zuamcawhnak he hmainormi Chin Media"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Za Bawi Thawng- 10 July 2020&#8211;<\/strong> \u201cMedia rian ka luh cu keimah lungtho te le duh thim tein a si ko. Hi riantuan cu ka thisen hrim zong nih a ciah tuk cang in kaa thei,\u201d tiah Chin journalist pakhat Salai Van Kio nih a chim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Falamca <a href=\"http:\/\/www.cirhti.com\/\">Cirhti News<\/a> timi le Kawlca in <a href=\"https:\/\/zalen.info\/\">Zalen News<\/a> tiah Online ah thawngpang a tialtu Salai Van Kio cu Kalay peng ah chungkhar in khuasami a si i media rian a tuannak zong kum kua fai a si cang. Amah pumpak tein Website a ngeihmi ah thawngzamh a tuah cu kum thum tluk a si cang, nain nihin tiang fangkhat hmanh luhnak um loin pehzulh tein ca a tial pengmi a si.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cNupi le fa he khuasak hnu i fang khat hmanh hmuhnak um lomi rian tuan cu a fawimi a si lo. Nain tuni tiang hiti ka tuan khawhnak zong hi ka nupi thawng le ka chungkhar bawmhchanhnak thawng in an si,\u201d tiah Salai Van Kio nih a chim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"https:\/\/www.mdif.org\/mmp-releases-report-analysing-chin-media\/\">Media Development Investment Fund<\/a> (MDIF) nih 2019 kum i Chin media hna kong hlathlainak a tuahmi ah: Kawlram chung ah Chin media phu 25 an um i mah cucu Kawlram tlangcungmi vialte lakah media phu a tam bik a si i, zatuak in 40% ah a dir tiah a langhter. Kawlram chung ah a siifak bikmi ram nih atu bantuk media phu tam tuk a um cu MDIF a khuaruah a har caah tlangcung media phu dang hna lakah Chin mi sin lawngah hlathlainak a tuahmi a si.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2014 Kawlram milu relnak ning in Chin ram ah: milu <a href=\"https:\/\/themimu.info\/Census_2014_SR_dashboard\">478,801<\/a>, pengkulh pa kua le miphun tengnge 53 an um. Pengtlang holh aa dangmi pinah miphun tengnge tam tuk ruang le a bikin common holh a um lo caah tu bantukin Chin ah media phu a tamnak zong a si ti khawh a si.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/chinmedianetwork\">Chin Media Network<\/a> (CMN) nih hin Chin media phu pawl hmunkhat ah rian tuanti khawh nakding kong rian a tuan i, anmah le an tahfung nih a tlinhmi media phu paoh cu member ah an lut. Tu ah cun CMN ah Chin media phu 15 an um cang.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cKan zapi phu pakhat ah ifonh ding (Network phun si lo) cu kan duh dihmi a si,\u201d tiin atu lio CMN ah Executive Director le <a href=\"https:\/\/khonumthung.org\/\">Khonumthung<\/a> ah editor-in-charge simi Salai Robert Ropuia nih a chim. \u201cAsinain, zei holh kan hman lai timi kong zong kan ruahchih ngai. Chin holh phun tam tuk in hman le a si kho fawn lo.\u201d<\/p>\n<figure id=\"attachment_13717\" aria-describedby=\"caption-attachment-13717\" style=\"width: 1444px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/zuamcawhnak-he-hmainormi-chin-media\/10259276_272782142901942_919813800267091463_o\/\" rel=\"attachment wp-att-13717\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-13717\" src=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/10259276_272782142901942_919813800267091463_o.jpg\" alt=\"\" width=\"1444\" height=\"960\" srcset=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/10259276_272782142901942_919813800267091463_o.jpg 1444w, https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/10259276_272782142901942_919813800267091463_o-300x199.jpg 300w, https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/10259276_272782142901942_919813800267091463_o-1024x681.jpg 1024w, https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/10259276_272782142901942_919813800267091463_o-768x511.jpg 768w, https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/10259276_272782142901942_919813800267091463_o-675x450.jpg 675w\" sizes=\"auto, (max-width: 1444px) 100vw, 1444px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-13717\" class=\"wp-caption-text\">A voi (3) Nak Chin Journalists pawl Hakha ah Meeting tuah lio. Photo by; CMN<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Chin National League for Democracy in General Secretary Salai Ceu Bik Thawng nih Chin media phu hna nih Network phun dah ti lo an zapi phu khat ah ser a si khawh lonak kong le hei si sual hmanhah Chin holh si loin miphun dang holh nih hmunhma a lak khawhmi a si tiin a chim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cChin party komh bantuk in a um ciami buu phiat i pakhat ah ifonh dih ti khi cu Chin media le CSO le biaknak tepawl caah cun asi khomi a si lo (not applicable) i a herh lem ah ka ruat lo. Ifonh dih hna sehlaw Kawl\/Mirang ca theo kha tamdeuh hmunhma an pek lai caah mah miphun (pengtlang) holh section hmunhma a bi tuk lai.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kawlram ah media phu (a min in cun) a tambik cu Chin nih tlai ko hmanh sehlaw, pehzulh tein an nun khawhnak kong le media quality a niam mi kong cu Chin media phu hna nih kum 10 deng a buai len cangmi le an tei khawh rih lomi zong a si.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">President Thein Sein cozah nih media zalonnak tampi a pek tikah Chin mi zong nih mah pengtlang holh kilvennak caah ti caantha lak i media phu a dirhmi zong an rak um len.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cCheukhat cu hmailei kong thatein cuanhnak ngei lo le mah pengtlang holh kilven duh ruang men ah kan ti lai cu, mah nih an lung chikhat a van phawh tikah media phu cu an hei dirh ve ko. Nain, mah pawl cu pehzulh in caan sau an dir kho hlei lo,\u201d tiah Salai Robert Ropuia nih a chim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"https:\/\/www.chinworld.org\/\">Chin World<\/a> le Khonumthung media cu Kawl in chuahmi a si tikah ramchung miphun dang zong nih Chin media phu lakah cun an theih cem deuhmi phu hna an si. Mah phu hnih i an Editor hna nih an chim mi cu Chin peng le tlang chung i holh hmang loin Kawl holh an hmannak cu media line lawng kan i hmaithlak ca ah a si tiah an chim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cCaholh kilven duh ruang men i media phu dirh len hi journalist pakhat nih a ti awk le a rian a si lo ti ka ruah. Journalist pakhat nih cun Media line lei hi kan philh awk a si lo. Caholh kong lawng i hmaithlak i journalist pakhat nih a zulh dingmi zulh lo le theih lo hna khi journalist limhang a zor ter ngai,\u201d tiah Chin World i Editor-in-charge Salai Hung Htun Gei nih a chim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kawlca in tialmi thawngpang cu Chinmi tam deuh nih an rel lo, nain Kawlca a rel khomi miphun dang nih Chinmi kong theih duhah an rel tawn tiin MDIF nih report a tuahmi ah a lang. Kawl media nih Chin ramah hrambunh lo ruang le Chinmi kong papek tuk in an tial lo ca zong a si.<\/p>\n<figure id=\"attachment_13719\" aria-describedby=\"caption-attachment-13719\" style=\"width: 720px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/zuamcawhnak-he-hmainormi-chin-media\/14212566_605753546271465_7518608818840777109_n\/\" rel=\"attachment wp-att-13719\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-13719\" src=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/14212566_605753546271465_7518608818840777109_n.jpg\" alt=\"\" width=\"720\" height=\"416\" srcset=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/14212566_605753546271465_7518608818840777109_n.jpg 720w, https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/14212566_605753546271465_7518608818840777109_n-300x173.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 720px) 100vw, 720px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-13719\" class=\"wp-caption-text\">Photo By; CMN<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mandalay University i Philosophy Department ah rian a tuanmi Dr. Van Nun Ham nih cun Chin media hi Kawl media bang ethics zul in catial hna sehlaw miphun dang media lakah kan hmai a hngalpi cio lai i bochanmi media phu an si lai tiin a chim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cJournalist kan tuan lai an i ti vekvek si cun zeidah kan zulh ding a si ti tel cu theih ding a si. Chin media tam deuh nih hin atu kan ram nih Media Law le Ethics kan ngeihmi hna hi a um le um lo a thei lomi tampi an um lai ti ka ruah. Cucaah, kei ka hmuh ning cun media lei training hna hi tampi an herh rih tiah ka ruah.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Salai Robert Ropuia nih Chin media quality kong cu chawva lei zong nih lai a rel ngaimi a si tiah a chim. \u201cCMN nih UNDP in bawmhnak kan rak hmuh lio khan Chin media phu lakah media training hna voi tam nawn kan rak tuah khawh i journalists pawl zong media vawlei i an luh tikah theih kauhnak lei ah tampi a bawmh ngai hna. Nain, bawmhnak kan ngeih ti lo hnu cun Chin media hi a zeilei paohah kan thazaang a der in ka hmu.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Chawva lei harsat ruangah Chin media chung in a tlawm bik phu 5 tluk cu a luancia kum 5 lio ah pehzulh kho ti loin an um. Nain media phu thar bel cu an karh chin rih ko.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Chin Media lakah NGOs sin in bawmhnak a hmumi zong an um. CMN lei nih an chimning cun media phu nga hrawng cu bawmhnak a hmumi kan si, nain mah bawmhnak hna cu kum khat hnih ca lawng ah a si i hmailei ca pi tiang in cun an si lo tiah an chim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kawlram chung tlangcung media dang hna cu an ca chuahmi ah advertisement in tangkaa an hmu i chawva lei zongah harsa tuk loin an um. Asinain, Chin media phu nih advertisement in chawva an hmu kho rih lo ti tluk a si.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cChin mipi hrim nih hin\u2014a bik in sipuaizi tuahmi nih media ah advertisement tuah kong hi an i fiang lo i a tuah zong an tuah theng bal lo. Tlangcungmi media phu dang hna cu mah advertisement nih tampi an riantuanak zong a bawmh khawh hna,\u201d tiin Salai Robert Ropuia nih a chim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Salai Hung Htun Gei nih Chin cozah nih Chin Media kong ah zei hmanh a bawmh lonak kong, \u201cChawva in an kan bawmh lo cu hei um ko seh law, Chin cozah nih hin Tender a auh tikah ah a tlawm bik ting 10 cu advertisement ca ah a hman khawhmi a si. Mah cu zong cu kanmah Chin media sinah an hmang bal lem lo.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Salai Ceu Bik Thawng nih Chin cozah nihhin Chin media hi miphun sertu pillar pakhat an si timi hi a hmu kho lo, papek a pek lo ruang le tlaihhip ruang bik ah Chin media an thazang dernak a si ko tiin a chim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cChin cozah nih kum khat ca a budget chung in a tlawm bik 1% tel khi media le CSO caah a chiahpiak awk a si tiah ka ti peng.\u201d<\/p>\n<figure id=\"attachment_13720\" aria-describedby=\"caption-attachment-13720\" style=\"width: 2048px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/zuamcawhnak-he-hmainormi-chin-media\/13995620_590788271101326_6260810743952283599_o\/\" rel=\"attachment wp-att-13720\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-13720\" src=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/13995620_590788271101326_6260810743952283599_o.jpg\" alt=\"\" width=\"2048\" height=\"1152\" srcset=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/13995620_590788271101326_6260810743952283599_o.jpg 2048w, https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/13995620_590788271101326_6260810743952283599_o-300x169.jpg 300w, https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/13995620_590788271101326_6260810743952283599_o-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/13995620_590788271101326_6260810743952283599_o-768x432.jpg 768w, https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/13995620_590788271101326_6260810743952283599_o-1536x864.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 2048px) 100vw, 2048px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-13720\" class=\"wp-caption-text\">Photo By; CMN<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Media riantuannak ah thla khat ah fangkhat te hmanh a hmu lomi zong minung tampi an um. Asinain, pumpek in a tuan cangmi caah cun zeitluk harnak an ton zongah kal tak ding tak cu a ruat taktak kho lomi Chin journalists ah minung tampi an um ve.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cChin ram i media rian tuanmi hi pumpek bak in tuan khi a si ko. Tangkaa hmu hlah hmanh sehlaw ka tuan huam ti lo tiin kaltak awk zong a thami a si lo,\u201d tiah <a href=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/\">The Chinland Post<\/a> i Chief Editor Salai Bawi Uk Thang nih a chim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Salai Van Kio zong nih a chimmi cu, \u201cka kaltak a si ahcun ho nih dah thawngpang a dikmi kan miphun sin an phanhpi lai ti ka ruah caah ka kal tak kho hrim lo.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Salai Van Kio hi amah pumpak in Website a rak tuah hlanah Kawlram i media puitling pakhat simi Eleven Media Group ah reporter rian rak tuan balmi a si. Eleven i a rak tuan lio ah thlahlawh zong amah tawkte in a hmumi a si. Nain, Chin ram kong le Chinmi thawngpang papek in an tial tuk lo ti a ruah caah chuahtak in Chin mi ca Online in thawngpang a tialmi a si.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Media phu pakhat dirh ding ti ahcun a herhmi tampi an um tawn. Zung chung i hman ding pin ah zung leng ca a herhmi zong tampi a um. Thawngpang hlat tikah mah le motorcycle te hman a hau i, lam naih lam hlat kal duh zong ah mah le tangkaa tein datsii (petrol) zong i rawn a si. Mah nih chawva tlin lo le hawilei sin hei cawi le chungkhar sin ah tangkaa hal in media rian a tuanmi zong Chinmi ah an tampi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cTangkaa lut zeihmanh ka ngeih lo zongah ka miphun hna nih ka thawngpang tialmi thawngin thathnemnak an hmuh ti ka theihmi hi kei ka diriam cemmi a si,\u201d tiah Salai Van Kio nih a chim.+++<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Za Bawi Thawng- 10 July 2020&#8211; \u201cMedia rian ka luh cu keimah lungtho te le&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":13727,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[],"class_list":["post-13716","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-chin","category-opinions"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13716","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13716"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13716\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13728,"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13716\/revisions\/13728"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13727"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13716"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13716"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13716"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}