{"id":14217,"date":"2020-09-20T13:19:44","date_gmt":"2020-09-20T06:49:44","guid":{"rendered":"http:\/\/thechinlandpost.info\/?p=14217"},"modified":"2020-09-20T13:19:44","modified_gmt":"2020-09-20T06:49:44","slug":"hakha-kum-4-ngakchia-tlaihhremnak-biacaihmi-thla-khat-leng-ah-bia-an-khiah-rih-lo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/thechinlandpost.info\/?p=14217","title":{"rendered":"Hakha Kum 4 Ngakchia Tlaihhremnak Biacaihmi Thla Khat Leng Ah Bia An Khiah Rih Lo"},"content":{"rendered":"<p><strong>Editor, The Chinland Post \u2013 <\/strong><\/p>\n<p>Hakha khuachung ah kum 4 ngakchia nute tlaihhremnak kong ah sualtuahtu tiah puhmi biacaihnak thla khat leng a si cang nain nihin tiang biakhiahnak an tuah rih lo. July 27 zaanlei ah, kum 4 tluk a simi ngakchia nute cu Chin ramkulh khualipi Hakha ah tlaihhrem ton in sual a huah tiah chungkhar le Sibawi te zohfel mi a phichuak in fehter a si.<\/p>\n<p>Hi kong ah, Hakha khuachung Sang pakhat ah a ummi ngakchia nute cu 2020 July 27 zaanlei sml. 6 tluk ah an innpa pa nih a tlaihhrem tiah lunghrinhnak in siizung ah an rak kalpi i Sibawi te nih zohfelnak an tuah hnu ah sualtuahtu tiah lunghrinhmi cu palek nih an rak tlaih.<!--more--><\/p>\n<p><strong>Ngakchia nute sualhuah ning: Amah pa khi a si?<\/strong><\/p>\n<p>\u201cJuly 27 zaanlei sml. 6 hrawng ah a si. Hringtu a nu rian herh in leng a chuah kar ah a cangmi a si. Hringtu a nu rian herh a kalnak in a kir tik ah a fanute cu inn ah a rak um lo. An Sang chung a len tawnnak le a hawile sin ah hringtu a nu nih cun a hei hlam, a kawl len nain a um lo. Cu tik ah, hringtu a nu nih chungkhat le cingla sin ah thawng a hei hal hna i, a thanh beh hna,\u201d tiah thil sining kong a theihmi nih The Chinland Post ah an chim.<\/p>\n<p>\u201cHringtu a nu nih lungrethei in, a fanu hawinu cu a hei auh i a umnak hal tik ah, an inn pawng Kawl hna innhmai ah saikel (set-bing) a cit ko cu ta tiah a rak chimh. Cu Kawl hna inn ahcun, hringtu a nu cu a kal i, an innhmai a phanh ah, ngakchia nute cu inn chung in a rak chuak, a keden a denh lio a hmuh. A nu nih cun, kaa cun zeidah na ti tiah a hal i, innngeitu (sualtuahtu tiah puhmi) nih \u201ckanmah a rak kan leng\u201d tiah a leh. Cun, kan nu zong a um, kan nu nih &#8216;Moh-hin-kha&#8217; a chuanmi a ei ko hih tiah inn ngeitu nih cun a bia a pehchap.\u201d<\/p>\n<p>Inn an phanh in, ngakchia nute cu ti a kholh lio ah ka nu [ka nuthil] ka tongh piak hlah, a fak tiah a ti. A nu nih a ruang a hal tik ah, amah a pa [sualtuahtu] nihkhan, a kutdong in a ka sawh piak tiah a fanute nih cun a leh. Tikholh dih cun, ngakchia nute cu ihter in a nu nih cun, a nuthil cu a zoh piak tik ah, a sen duk in a rak phing i a rak i ang (kau) mi a hmuh. Ngakchia nute nih cun, a fak tuk a ti caah hringtu a nu cu a tap i, an pa sin ah a chim. Cu hnu ah, Sang nawlngeitu upa le Mino hruaitu upa sin ah phone chonh in an ripawt (taing) hna tiah theih a si.<\/p>\n<p>Ngakchia nute cu zaan sml. 8:30 tluk ah Hakha Sizungpi ah an kalpi i Sibawi nih an zohfel tik ah, ngakchia a nuthil ah hma a um lawng si lo in, sawhnak\/hrolhnak le a kawh\/tleknak hma a ummi an hmuh tik ah Sizung tuanvo ngeitu nih Hakha Palek sin ah thawng an thanh tiah theih a si.<\/p>\n<p>July 27 hi ngakchia nute sual a huah zaan lila sml. 11 tluk ah hringtu a nu nih Palek sin ah ripawt (taing) nak herhhai mi ca vialte a tuah dih beh.<\/p>\n<p>Ngakchia nu le a chungkhar cu July 28, a thaizing ah Palek nih zung ah an auh than hna lio ah, ngakchia nute nih, \u201chi pa hi a ka tuahtu cu a si\u201d tiah Palek nih sualtuahtu tiah ruahmi an rak chuahpi lio ah a chim.<\/p>\n<figure id=\"attachment_14218\" aria-describedby=\"caption-attachment-14218\" style=\"width: 791px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Ngakchia_Tlaihhrem_Hakha.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-14218 size-full\" src=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Ngakchia_Tlaihhrem_Hakha.png\" alt=\"\" width=\"791\" height=\"537\" srcset=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Ngakchia_Tlaihhrem_Hakha.png 791w, https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Ngakchia_Tlaihhrem_Hakha-300x204.png 300w, https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Ngakchia_Tlaihhrem_Hakha-768x521.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 791px) 100vw, 791px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-14218\" class=\"wp-caption-text\">Hakha Hmanthlak a hram (Orginal) hi Salai AJ Photography ah lakmi an si.<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Biacaihnak le Nawlnak: Laiphung maw, Sualtuah Dantatnak dah? <\/strong><\/p>\n<p>Cun, July 30 zaan ah sualtuahtu nih a hlanmi inn ngeitu le innpa nih an rak len hna i, hmai khahlonak kong le lung nuamhlonak kong chimh ah an len hna tiah theih a si.<\/p>\n<p>Nithum hrawng a rauh hnu ah, sualtuahtu tiah puhmi hringtu a Pa le Khrihfa bu pakhat in Senior Pastor le upa dang nih an len hna i, Laiphung in an nawl hna. Chungkhar sin ah kan palh ko timi chim le ngakchia nu a ngandamnak kong an hal hna i, thla an cam piak hna hnu ah sualtuahtu nih a sualman cu a liam hauh caah Laiphung in \u2018Sia le Vokthau sum 5\u2019 in nawlnak an an tuah hna. Cun, ni 15 chung ah i ngaithiamnak ding caah sualtuahtu lei nih an nawl hna.<\/p>\n<p>Zarhkhat fai a rauh hnu, August 7 ah sualhuahmi ngakchia nute hringtu a nu nih Palek sin ah thawng a hlat tik ah zeihmanh an rak tawlrel rih lomi le Nay Pyi Taw lei ah ruahnak an hal lio a sinak kong cu theih a si.<\/p>\n<p>August 14 ah, sualtuahtu tiah lunghrinhmi le a dang minung 8 cu ahodah a si tiah ngakchia nute cu an sawhter tik ah, sualtuahtu tiah puhmi cu voi 3 tiang hmante in a chim khawh.<\/p>\n<p>Cun, August 23 ah ngakchia nute i a hawile ngakchia pathum cu Palek zung ah an auh hna i, biahalnak an tuah ve hna tiah theih a si. Cun, August 24 ah an auh than hna i, Peng (Myone) Biacaih Zung in Pengkomh (Kha-yaing) Biacaih Zung ah an thial hna hnu ah August 26 ah zung ah an auh than hna.<\/p>\n<p>Cu hnu ah, August 26 ah siseh, August 28 ah siseh Pengkomh (Kha-yiang) biacaih zung nih zung chuak ding ah an auh than hna. Cun, September 7 ah sualtuahtu cu Biacaih Zung chuak ding in an auh nain sualtuahtu dam lo tiah Sihni (lawyer) nih a ti caah, September 15 ah an auh than hna. Nain, an konglam tawlrel lo in September 21 ah sualtuahtu cu zung chuak ding in an khiah piak than.<\/p>\n<p><strong>Biakhiahnak felfai le thil dikfel a chuah a herh<\/strong><\/p>\n<p>Ramkomh Kawlram (Myanmar) phungphai upadi (Panel Code, Dal 376) ning in tlaihhrem a tuahtu hi kum 10 in thih hlan lo thong thlak khawh an si. Cun, a hlei in ngakchia tlaihhrem cu a tlawm bik kum 20 in thih hlan lo thongthlak hlei ah tangka fang in liamter khawh a si.<\/p>\n<p>Hi kong ah ngakchia nute chungkhar Biacaih Zung chuahnak le a dangdang ah tlangtla tawlreltu, Chin Human Rights Organization (CHRO) in Mai Thin Yu Mon nih, \u201cKum tling lo hngakchia tlaihhrem ti hi Hakha khua chung ah a voi hnih nak kan theih a si. Kanmah Laimi lak ah hi bantuk thil a um hi fak taktak in kan doh a hau. Hngakchia ah hin atu chan cu nu lawng si lo in pa zong an him lo. Hi ruangah ngakchia tlaihhrem le nupa sinak in namnehnak (&#8216;Sexual violence le sexual harassment&#8217;) tonnak um lo tein hngakchia caah, nu hna caah a himmi khua le ram si ding kan ser ding hi zapi tuanvo kan ngei. Cun a tu bantuk thil a chuah than lo nak hnga hi a sualtu nih in awk a si mi dantatnak (punishment) kha tlamtling tein a tlin a hau. Cu lawnglawng ah hi bantuk thil tuah khawh a si lo timi i fiannak le ralrinnak a um kho lai\u201d tiah The Chinland Post ah a chim.<\/p>\n<p>2017 kum i hlathlainak tuahmi ning in, Kawlram pumpi chung ah tlaihhrem sualtuah hi 1450 tluk a um i, kum tling lo minung 897 nih an ton.#<\/p>\n<p><em><strong>Biakilh:<\/strong> Cozah nawlngeitu Biacaih Zung nih biakhiahnak an tuah rihlomi a si caah le, ngakchia nute pumpak le hmailei caah ruah chih in, sualtuahtu le sualhuahtu lei chungkhar min le hmunhma pakhat hmanh kan langhter lo. CHRO he bawm in tialmi\u00a0 a si. ~ Editor <\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Editor, The Chinland Post \u2013 Hakha khuachung ah kum 4 ngakchia nute tlaihhremnak kong ah&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14218,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,11,14],"tags":[],"class_list":["post-14217","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-chin","category-editorial","category-health"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14217","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14217"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14217\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14220,"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14217\/revisions\/14220"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/14218"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14217"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14217"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14217"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}