{"id":2141,"date":"2018-03-16T21:15:13","date_gmt":"2018-03-16T15:45:13","guid":{"rendered":"http:\/\/thechinlandpost.info\/?p=2141"},"modified":"2018-03-16T21:15:13","modified_gmt":"2018-03-16T15:45:13","slug":"laitlang-le-riantuantu-minung-tinzawh-lo-harnak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/thechinlandpost.info\/?p=2141","title":{"rendered":"Laitlang le Riantuantu Minung Tinzawh lo Harnak"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>The Chinland Post| 2018 March 16| <\/strong><\/em>17 July 2016 thanhca pawl ah, \u2018Malaysia ram um Kawlram minung thonginn pa 11 chung hrenmi pawl caah Kawlram nih Vanlawng pa 5 in a lak hna lai\u2019 timi thawngpang cu kan rak rel cio \u1e6dheo lai. Chinmi tah an i tel ve hnga maw timi hngalh duhnak ka lungah a hun chuak colh. April &amp; May 2016 thla Laitlang ka um chung ah keimah ka zuam phun le ka duhmi lei mit in a tu lio kan sining pawl ka zoh, ka ngiat ve lengmang tik ah fiang tein a lang colhmi cu, \u2018rian\u1e6duantu minung tinzawh lo harnak\u2019 hi a si.<!--more--><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Fimcawnnak a ngei lomi kan ca ah cun,\u201cRian\u1e6duan awk a har, rian a um lo, rian \u1e6duan ding kan ngei lo\u201d, ti hi an chim pah cio. Khatlei kam ah, ka hawi le chungin \u2018pa-yian\u2019 rian \u1e6duanmi si hna seh, pumpak pawcawmnak rian a \u1e6duan cangmi he zong bia kan i ruah pah tik ah, rian\u1e6duantu minung kan i ting lo. Kanmah Laimi chungin minung kan har ko, rian\u1e6duantu minung thazaang kan i tingzo lo tiah an chim ve. Rian ngeitu tampi nih, \u2018motor mongh piaktu ka ngei lo i ka motor rian a \u1e6duan lo. Inn sak le rian dang ngei pawl nih; rian \u1e6duan ka fialmi an i manh rih lo caah ka rian hma a kal lo, rian\u1e6duantu thazang nih a kan tinzawh lo ngai te\u2019 tiah a timi an um len ve. Kan har ton le inn renh cio lio a si fawn tik ah, kutzung thiam (lat-ta-ma) rian ko ah mi kan i tingzo lo khun, tiah a bet chap.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2014 Kawlram pumpi milurelnak ning in mino hi zatuak in a tam bik kan si. Chinram zong ah cu \u1e6dhiam\u1e6dhiam cu a si. A tu Hakha khi milu 50,000 tluk kan um lai tiah ruahdamh a si. 2005 Hakha milurel tawlrelnak zung nih phungning tein a chuahmi ah cun 45,000 minung Hakha khuapi ah kan um an ti. Cu chung ah, zatuak in mino a tam bik kan si \u1e6dhiam\u1e6dhiam rih. Kawlram pumpi chung in Chinram cu sifak bik nan si, fimcawnnaklei ah a niambik chang nan si tiah UNDP nih hlathlainak an tuahmi ning in an kan ti fawn. Fimcawnnak ngei lo kan tam deuh ko ti cu a fiangmi a si.<\/p>\n<figure id=\"attachment_2143\" aria-describedby=\"caption-attachment-2143\" style=\"width: 1003px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Riantuantu-HK.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-2143\" src=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Riantuantu-HK.jpg\" alt=\"\" width=\"1003\" height=\"615\" srcset=\"https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Riantuantu-HK.jpg 1003w, https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Riantuantu-HK-300x184.jpg 300w, https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Riantuantu-HK-768x471.jpg 768w, https:\/\/thechinlandpost.info\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Riantuantu-HK-400x245.jpg 400w\" sizes=\"auto, (max-width: 1003px) 100vw, 1003px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-2143\" class=\"wp-caption-text\"><em><strong>Laitlang lamcawh liomi<\/strong><\/em><\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ramdang kal kho lo in Lai hlummi kan tampi rih ko \u1e6dung! Fimcawnnak kan ngeih ve ti lo hnu vekvek cun pawcawmnak phunphun kan ruah ve a hau. Lai mino tampi nih kan i palh bik rua tiah ka ruahmi cu, rian nautat kan hmanmi hi a si. Ramkhel rian \u1e6duan lawng khi ram ca rian \u1e6duan ah kan ruah \u1e6dheo. Ram caah lam dang cio le phun dang cio in kan tuan khawh hi kan philh tawn. Zung rian \u1e6duan le Bawi si lawng hi rian \u1e6dha le rian sang; ramkhel va tuah le mipi hmai luhchuah khawh lawng hi ram ca rian\u1e6duan le miphun dawt ah kan ruah sual tawn. Cu nih a hrinmi cu; ramkhel cawlcanghnak chungah kan thiam lo bu le zuamphun theng si lo zong ah i paih\/thlah ve si i hnahnoktu men sinak a chuahpi tawn.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Chinram cu a \u1e6dhangcho cuahmah lio a si tik ah rian a karh, chan kal ning hoih in tuah le \u1e6damh a herhmi rian a phunphun an hung um. Fimcawnnak a ngei ve lomi tampi kan caah rian a karh khun ti khawh a si. Banabia ah, a dang cu um rih sehlaw, meihri (wire) rian, motor mongh rian, lam rian, \u2018pa-yian\u2019rian, etc pawl ko hi a karh khun. Mah belte cu, Laimi mino tampi nih kutzung rian (lat-ta-ma) kan thiam ti lo. Lam rian le \u2018Pa-yian\u2019 rian hrim hi cu \u1e6duan ding ah kan i nautat rua ti awk in a um. A tu Hakha Lam phah rian\u1e6duanmi pawl khi kawlmi deuh lawngte an si cang. Nu zong nih inn rian zoh ding sawhsawh phun lawngah i ruahding a si lo. Thil\u1e6dhit le thiamtah, kan inn dumchung ah cinthlak, vok le ar zuatnak zongin \u1e6danlak ve ding! Cucu inn tual chung le chumtual in hmuhtheihnak (subsistence economy) \u1e6dhancho ning an ti. Thil hme tuk ah kan ruah men lai nain Rampi tiang a \u1e6dhancho tertu rian phunkhat a si kha philh ve lo a hau. Cucaah, hi kan tonmi, \u2018rian\u1e6duantu thazang tinzawh lo harnak\u2019 hi rian um lo ruangah si lo in mino rian\u1e6duan zuam lomi kan tam caah a si tihi a fiang.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hmailei deuh hrimhrim ah cun, Chin Ramkulh cozah nih Malaysia le India hrawng um mi kan u nau hna hi kan Chinram \u1e6dhanchotertu ding ah a lak te hna lai tiah ka ruah. Cucu, July 2016 ah NLD cozah nih Kawlram chawleh chawhrawlnak phungphai (Myanmar Economics Policy, 2016) thar a chuahmi Article No. 5 nak ah a langhtermi cu, \u2018ramchung um le ramdang tlung Kawlram mi paohpaoh caah \u1e6dhanchonak rian serpiak le hmailei \u1e6dhanchonak caah rian\u1e6dha tuah piak cu kan i hmaithlak lai\u2019 a ti fawn. Chim duhdeuh mi cu, cozah lei zongin tha a pek ko, lam a um ko ti kha a si \u2013 cu ruangah Malaysia thong pa 11 ah khumhmi kawlram minung cu vanlawng pa 5 in don a timhnak zong cu si men lai. An tlunkalnak vialte hmanh tha tein Chin state cozah nih tlangtlak pi i Chinram ser\u1e6di ding ah a herhte hrimhrim lai. Rian thiam minung (human resource) ah a hman te hna lai. Rian thiam mi kan Chinram nih an herh tuk cang hna. Kan inn le lo rian kong ah kan chungchuak a si lo mi Kawl pawl rinh zungzal hin cun a si kho dih lo, kan \u1e6dhancho daan aa ningcang deuh lai lo, khualtlung lungput he rian an kan \u1e6duan piak lengmang ko lai. Kawl pawl Laitlang ah an karhning a ran tuk zong hi Lai mino kan tha a thut le nautat kan hman caah a si bik rua tiah ka ruah.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">18 September 2014 Delhi Chin National Front (CNF) Hruainak in Col. Solomon Thang Ding le Delhi Chin Refugee Mipi ton biaruahnak an rak ngeih lio ah, bia a rak cah takmi hna cu, \u201ca tu rampumpi kahdaihnak (nationwide ceasefire) min an thut ah cun Refugee cu a dih ko lai. A sinain kan in philh hna lo. Cozah he \u1e6dha tein kan i ceih cang i Inn le Lo umnak cu a si khawhchung in damh piak nan si te ko lai. A sinain na tlun tikah zei thiamnak he dah na tlun lai? Zei rian dah na \u1e6duan lai? zei in dah naa cawm lai i zei bantuk thiamnak in dah na ram na zohkhenh in na kilven lai? kut ke hman thiammi si i zuam. Motor mongh le innsak zong cawng ko, phanah \u1e6dhit zong cawng ko. A tu laitlang ah innc sak thiam kan um lo i motor mongh a thiam mi zong kan um lo. Kawlmi lawngte an hman hna. Rak cawng uh, it sawhsawh hlah uh. Zeital tuah i tim. Ram thumnak a phan cangmi pawl tampi an kir te lai. Laimi nih kutke kan ngeih ko, kawl pa hlan kan chau ti lo. Rak cawng uh. Ka zong ah hin Pastor pawlle khrihfa upa zeitindah tangka kan hman, kan church members thil pakhat khat thiamnak ah rak chmang uh. Delhi khualipi ah a ummi a si tiah na tlun tikah an in ti te lai i an in bochan te lai, na thiam lo ahcun ningzak a si lai khah! \u1e6chu sawhsawh ti hlah zeital thiam i tim\u201d tiah a rak cah tak hna. A tu nihin kan cozah nih kahdihnak zong cu a kalpi cuahmah ko, mithmai \u1e6dha he orh cio a si. Chuahsemnak lei ah tlun aa thawhmi zong 2016 chungah an karh deuh ngaingai ve hrim cang.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hihi kan dirhmun cio hi ramchung um he ramleng um he kan dihlak te ralring deuh in ruah kan hau cang. Ram chuahtak in na cawnmi fimthiamnak cu na ram caah hman tlak si ve dingin timhtuahnak ngeih le hman caan a si.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ramchung um mi mino hrimhrim kanmah te dir khawhnak lam kawl caan a cu cang, a hme tuk tiah nautatnak ngeih lo tein ram caah rian kan \u1e6duan cio awk asi hih! Ramchung ah rian a tampi ko cang, rian a um lo kan ti rih ahcun kanmah kha mawhphurh kan si cang lai. Rian thiammi si tu kan hau deuh. \u1e6chanchonak cu a dong lo ding a si tikah rian \u1e6duan awk cu a um zungzal ve ding khi a si. \u2018Pa-yian\u2019 rian le kutzung (lat-ta-ma) rian kan \u1e6duan khawh lo hmanh ah motor mongh maw, meihri zam rian maw, a dangdang rian tete zong ah, thiam ding in i timhtuah cia a hau. Hi bantuk rian te hna cu ti ding a si lo. Rian \u1e6duan lo tu kha ningzah deuh ding kan si! Kawl pawl cah hau lo tein kanmah tein kan inn kan sak khawh ve ko lai. Kan ram aa thlen chuahmah tikah hi nak hin rian thiammi a herh deuh te rih ko lai. Col. Solomon nih bia a cah tak hna bang, ram hnihnak um mi kan unau pawl zong ralrin cu a sual lo, pakhat khat pawcawmnak ah thiammi ngeih rak i tim. Malaysia a um lio ah Wire rian a thiammi cu Hakha zongah pawcawmnak ah an hman len cang hna. Cucaah, Chinram nih na thiamnak a herh. Kan dihlak in kan Chinram \u1e6dhanchonak dingah a bawmtu si kho ve dingin \u1e6danla chin rih hna usih.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\nThawng Tha Lian S | Facebook in Pehtlaihnak|<a href=\"https:\/\/web.facebook.com\/thawng.t.lian.9?_rdc=1&amp;_rdr\">https:\/\/web.facebook.com\/thawng.t.lian.9?_rdc=1&amp;_rdr<\/a><br \/>\n01 Aug 2016<br \/>\n<em><strong>Ref: CHIN DIGEST Vol.2\/No.4|<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>The Chinland Post| 2018 March 16| 17 July 2016 thanhca pawl ah, \u2018Malaysia ram um&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2142,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-2141","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-chin-digest"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2141","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2141"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2141\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2144,"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2141\/revisions\/2144"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2142"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2141"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2141"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/thechinlandpost.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2141"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}